ثانى : بايد تفرقه كرد ميان خاطر شرّى كه بدون ابليس و هواى نفس وارد مىشود با خاطرى كه به واسطهء شيطان وارد مىشود ، يا خاطرى كه به واسطهء هواى نفسانى وارد مىشود . و ثالث : مىبايد تفرقه كرد ميان خاطر خيرى كه بدون الهام ملك وارد مىشود با خاطرى كه به الهام ملك وارد مىشود يا خاطر خيرى كه به واسطهء شيطان وارد مىشود و منظور او تلبيس و مشتبه‌كارى است چنان‌كه حضرت رسول ( ص ) مىفرمايد كه ابليس به نود و نه باب از خير دعوت مىكند تا آنكه در باب صدم انسان را داخل در شرّى نمايد كه اين همه خيرات وفا به آن نمىنمايد اينست كه : گر نماز و روزه مىفرمايدت * نَفْس مكّار است مكرى زايدت گرنه موش دزد در انبان ماست * گندم طاعات چل‌ساله كجاست ؟ پس اوّل از موازينى كه توان سنجيد به آن خاطر خير را از شرّ آنست كه خاطر را عرض كنى و بسنجى با شرع اگر موافق آمد با شرع ، خاطر خير است و اگر مخالف است ، خاطر شرّ است . پس اگر به اين ميزان تفرقه حاصل شد فبها و هرگاه هنوز اشتباه باقى است ، بسنج آن خاطر را بر ميزان اعمال صالحين و بزرگان دين ؛ اگر موافق عمل و رفتار ايشان است ، اقتدا به ايشان كن كه : الطّريقة افعالى . و اگر موافق با آنها نيامد ، خاطر شرّ است ترك كن آن را . و هرگاه به اين ميزان ممكن نشد رفع اشتباه ، عرض كن خاطر را بر نفس و هواى او ؛ هرگاه نفس متنفّر است بالطّبع از او ، بدان كه خاطر خير است ؛ نه به ملاحظهء تنفّر از آن به واسطهء خوف الهى ، بلكه بالطّبع متنفّر باشد ، و هرگاه بالطّبع مايل باشد به آن نه به ملاحظهء رجاء و اميد به مثوبات الهى ، آن خاطر شرّ است ؛ زيرا كه نفس در